Giang mai là bệnh lây truyền qua đường tình dục có diễn tiến âm thầm nhưng tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Ở nam giới, bệnh có thể ảnh hưởng đến thần kinh, tim mạch, khả năng sinh sản, chức năng tình dục và chất lượng đời sống tinh thần. Chủ động nhận biết dấu hiệu sớm, xét nghiệm khi có nguy cơ và thăm khám chuyên khoa là cách quan trọng để bảo vệ sức khỏe bản thân cũng như bạn đời.
1. Bệnh Giang mai là gì? Dấu hiệu nhận biết
Giang mai (Syphilis) là bệnh nhiễm khuẩn diễn tiến qua nhiều giai đoạn, có thể kéo dài nhiều năm và gây tổn thương đến hầu hết các cơ quan trong cơ thể.
Dấu hiệu nhận biết theo từng giai đoạn:
Giai đoạn 1 (Săng giang mai): Xuất hiện một hoặc vài vết loét (săng) tròn, cứng, không đau, không ngứa tại nơi vi khuẩn xâm nhập (dương vật, hậu môn, miệng). Vết loét thường tự lành sau 3-6 tuần khiến người bệnh lầm tưởng là đã khỏi.
Giai đoạn 2 (Phát ban): Sau khi vết loét lành vài tuần, người bệnh bị phát ban đỏ khắp cơ thể (đặc biệt là lòng bàn tay, bàn chân), kèm sốt, hạch sưng, rụng tóc, đau cơ.
Giai đoạn tiềm ẩn: Các triệu chứng biến mất hoàn toàn nhưng vi khuẩn vẫn âm thầm tồn tại trong máu. Giai đoạn này có thể kéo dài nhiều năm.
Giai đoạn 3 (Giang mai muộn): Xảy ra sau 10-30 năm kể từ khi nhiễm bệnh. Lúc này vi khuẩn tấn công tim, não, thần kinh, xương… gây ra các biến chứng không thể phục hồi.
2. Nguyên nhân gây bệnh Giang mai
Bệnh do xoắn khuẩn Treponema pallidum gây ra. Vi khuẩn này có hình lò xo hoặc hình xoắn ốc mảnh mai, thường có từ 8 đến 14 vòng xoắn đều nhau. Vi khuẩn này chết nhanh chóng ở môi trường khô ráo hoặc ở nhiệt độ cao (trên 42°C), xà phòng và các chất sát khuẩn thông thường có thể tiêu diệt chúng trong vài giây, chúng chỉ tồn tại được lâu hơn trong môi trường ẩm ướt ở nhiệt độ thấp.
Nhờ chuyển động xoắn, vi khuẩn có thể xuyên qua lớp niêm mạc nguyên vẹn hoặc các vết xước cực nhỏ trên da trong quá trình quan hệ tình dục. Chỉ trong vài giờ sau khi xâm nhập, xoắn khuẩn đã vào đến các hạch bạch huyết vùng và đi vào máu để lan tỏa khắp cơ thể. Điều này giải thích tại sao giang mai là bệnh hệ thống ngay từ giai đoạn sớm.
Bề mặt của T. pallidum chứa rất ít protein lộ thiên (ít kháng nguyên). Điều này giúp vi khuẩn “tàng hình”, khiến hệ miễn dịch của con người phát hiện và phản ứng rất chậm chạp. Khi đã vào sâu trong các cơ quan, chúng gây viêm nội mạc mạch máu, làm giảm tưới máu và dẫn đến hoại tử tổ chức, tạo thành các thương tổn đặc trưng như gôm giang mai hoặc săng.
3. Giang mai ở nam giới nguy hiểm ra sao nếu phát hiện muộn?
Nếu phát hiện muộn (thường là khi đã bước sang giai đoạn 3 hoặc cuối giai đoạn tiềm ẩn), nam giới phải đối mặt với:
Giang mai thần kinh: Gây viêm màng não, đột quỵ, mù lòa, điếc, sa sút trí tuệ hoặc liệt toàn thân.
Giang mai tim mạch: Phình động mạch chủ, hỏng van tim, đe dọa trực tiếp tính mạng.
Gôm giang mai: Các khối u xuất hiện trên da, xương, gan làm hủy hoại tổ chức mô.
Vô sinh: Vi khuẩn có thể gây viêm tinh hoàn, viêm mào tinh hoàn mạn tính, làm ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng
4. Tác động của giang mai đến tâm lý và ham muốn tình dục
Về tâm lý: Người bệnh thường rơi vào trạng thái mặc cảm, tội lỗi, lo âu cực độ vì sợ lây cho bạn đời hoặc sợ bị xã hội kỳ thị. Điều này dễ dẫn đến trầm cảm.
Về ham muốn: Tình trạng lo âu và đau đớn thể xác (ở giai đoạn săng hoặc phát ban) làm suy giảm ham muốn tình dục (Low Libido).
Rối loạn chức năng: Ở giai đoạn muộn, giang mai thần kinh gây tổn thương các dây thần kinh điều khiển sự cương cứng, dẫn đến rối loạn cương dương vĩnh viễn nếu không điều trị sớm.
5. Chẩn đoán và điều trị tại Trung tâm Y học Giới tính Hà Nội
Hiện tại tại CSM Hà Nội có test TPHA là phương pháp xét nghiệm đặc hiệu được dùng để chẩn đoán, xác định sự hiện diện của xoắn khuẩn giang mai.
6. Biện pháp phòng ngừa và lời khuyên từ bác sĩ
Các biện pháp phòng ngừa bao gồm:
– Chung thủy: Quan hệ một vợ một chồng, hạn chế số lượng bạn tình.
– Sử dụng bao cao su: Luôn dùng bao cao su đúng cách khi quan hệ tình dục (tuy nhiên bao cao su chỉ bảo vệ vùng da được che phủ, vẫn có nguy cơ nếu vết loét ở vùng da khác).
– Kiểm tra định kỳ: Những người có hành vi nguy cơ cao nên xét nghiệm STI mỗi 6 tháng.
Lời khuyên từ bác sĩ: Đừng bao giờ chủ quan khi thấy một vết loét “tự nhiên biến mất”. Đó không phải là khỏi bệnh mà là vi khuẩn đang bắt đầu đi sâu vào máu. Giang mai có thể chữa khỏi hoàn toàn bằng kháng sinh ở giai đoạn sớm, nhưng các tổn thương nội tạng ở giai đoạn muộn thì khó có thể kiểm soát được các biến chứng gây ra.
